สังคมศึกษา ม.ปลาย: เศรษฐกิจ การเมือง และโลก

1.1 เงินเฟ้อและภาษี

เงินเฟ้อ = ของแพงขึ้นทั่วๆ ไป (เงินเท่าเดิมซื้อของได้น้อยลง) วัดด้วยดัชนีราคา ภาษีหลัก: เงินได้ (หัก ณ ที่จ่าย/ยื่นประจำปี) มูลค่าเพิ่ม VAT 7% (บวกในราคาสินค้า) ภาษีนำเข้า

ตัวอย่าง: เงินเฟ้อ 5% = ปีหน้าของ 100 บาทต้องใช้ 105 บาทซื้อของชุดเดิม

⚠️ ระวัง: ของแพงบางอย่าง ≠ เงินเฟ้อ — เงินเฟ้อคือแพงทั้งระบบ

1.2 ธนาคารกลางและนโยบายการเงิน

ธนาคารกลาง (ของไทยคือ ธปท.) คุมเงินเฟ้อด้วยอัตราดอกเบี้ยนโยบาย: เศรษฐกิจร้อน→ขึ้นดอกเบี้ยสกัด ซบเซา→ลดดอกเบี้ยกระตุ้น

ตัวอย่าง: ดอกเบี้ยขึ้น → กู้แพง คนซื้อน้อย → ราคาชะลอ

2.1 ประชาธิปไตยและรัฐธรรมนูญ

อำนาจอธิปไตยเป็นของปวงชน ผ่าน 3 อำนาจ: นิติบัญญัติ (ออกกฎหมาย) บริหาร (รัฐบาล) ตุลาการ (ศาล) ถ่วงดุลกัน รัฐธรรมนูญคือกฎหมายสูงสุด กฎหมายอื่นขัดไม่ได้

ตัวอย่าง: เลือกตั้ง ส.ส. = ใช้อำนาจนิติบัญญัติผ่านตัวแทน

2.2 กฎหมายแพ่ง-อาญาและโลก

แพ่ง = เอกชนพิพาทกัน (ชดใช้ค่าเสียหาย) อาญา = รัฐฟ้องผู้ทำผิด (โทษจำคุก/ปรับ) ระหว่างประเทศ: UN (สันติภาพ) ASEAN+3/อาเซียนพลัส (เศรษฐกิจภูมิภาค)

⚠️ ระวัง: คดีอาญาถอนแจ้งความไม่ได้ (รัฐเป็นโจทก์) ต่างจากคดีแพ่งที่ยอมความได้