ภาษาไทย ม.ต้น (รวมหลักภาษา-วรรณคดี)

1.1 คำ 7 ชนิด

นาม (ชื่อ) สรรพนาม (แทนชื่อ) กริยา (อาการ) วิเศษณ์ (ขยาย) บุพบท (เชื่อมตำแหน่ง: ใน บน ที่) สันธาน (เชื่อมประโยค: และ แต่ เพราะ) อุทาน (อารมณ์) วิธีแยก: ถามหน้าที่ของคำในประโยค ไม่ใช่ท่องความหมาย

ตัวอย่าง: 'เขาเดินเร็วมาก' เขา=สรรพนาม เดิน=กริยา เร็ว=วิเศษณ์ มาก=วิเศษณ์

⚠️ ระวัง: คำเดียวกันเป็นได้หลายชนิดตามหน้าที่ เช่น 'รัก' เป็นได้ทั้งนามและกริยา

1.2 ประโยค 3 ชนิด

ประโยคความเดียว (ใจความเดียว) ความรวม (หลายใจความเชื่อมด้วยสันธาน) ความซ้อน (มีประโยคย่อยทำหน้าที่เหมือนคำ) ประโยคที่สมบูรณ์ต้องมีประธาน+กริยา (ภาคประธาน+ภาคแสดง)

ตัวอย่าง: ความรวม: 'ฝนตกแต่เขาไม่พกร่ม' (2 ใจความเชื่อมด้วย 'แต่')

2.1 ระดับภาษาและราชาศัพท์

ภาษามี 5 ระดับ: พิธีการ กึ่งพิธีการ สนทนา กันเอง และราชาศัพท์ (ใช้กับพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศ์) ราชาศัพท์จำคู่กับคำสามัญ: เสวย=กิน บรรทม=นอน เสด็จ=ไป/มา พระหัตถ์=มือ

ตัวอย่าง: เขียนเรียงความทางการห้ามใช้ภาษากันเอง (เช่น 'โคตรดี' → 'ดีเยี่ยม')

⚠️ ระวัง: อย่าใช้ราชาศัพท์กับคนทั่วไป และอย่าใช้คำราชาศัพท์ผิดคู่ (เช่น เสวยใช้กับอาหาร ไม่ใช่กิจวัตรทุกอย่าง)

2.2 สำนวน สุภาษิต คำพังเพย

สำนวน = โวหารเปรียบเทียบ (น้ำขึ้นให้รีบตัก) สุภาษิต = สอนใจ (ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน) คำพังเพย = สะท้อนความจริงสังคม ออกสอบแบบให้เลือกความหมายหรือเติมให้ถูกบริบท

ตัวอย่าง: 'ช้าๆ ได้พร้าเล่มงาม' = ใจเย็นรอบคอบได้ผลดี (ไม่ใช่เรื่องทำพร้าช้า)

3.1 จับใจความและแยกข้อเท็จจริง

ใจความสำคัญมักอยู่ประโยคแรก/สุดท้าย ข้อเท็จจริงพิสูจน์ได้ (ตัวเลข/เหตุการณ์) ข้อคิดเห็นคือความรู้สึก/การประเมิน (ดี/ควร/น่าจะ) งานเขียนที่ดีต้องแยกสองอย่างนี้ออกจากกัน

ตัวอย่าง: 'โรงเรียนมีนักเรียน 500 คน (เท็จจริง) ควรเพิ่มห้องสมุด (คิดเห็น)'

3.2 วรรณคดี ม.ต้นที่ต้องรู้

นิราศภูเขาทอง (สุนทรภู่: โหยหาอดีตกรุงเก่า) บทพากย์เอราวัณ โคลงโลกนิติ (สุภาษิตสอนใจ) อ่านเอาเรื่องย่อ ตัวละครเด่น และคุณค่าด้านสังคม-วรรณศิลป์

ตัวอย่าง: โคลงโลกนิติเด่นเรื่องคำสอนใช้ชีวิต เช่น 'รู้หลบเป็นปีก รู้หลีกเป็นหาง'